Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, xây dựng con người xã hội chủ nghĩa trở thành nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục. Bài viết tập trung làm rõ vai trò của giáo dục trong việc bồi đắp phẩm chất, bản lĩnh và trí tuệ cho thế hệ trẻ trước những tác động của không gian mạng và thời đại số. Trên cơ sở vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và thực tiễn giáo dục hiện nay, bài viết phân tích những thuận lợi, thách thức và đề xuất các giải pháp nhằm nuôi dưỡng “nguồn gen đỏ”, khơi dậy khát vọng cống hiến, đồng thời nâng cao năng lực số và tư duy sáng tạo cho học sinh. Qua đó khẳng định vai trò của người thầy trong việc dẫn lối, định hướng và bảo vệ thế hệ trẻ trên hành trình dựng xây đất nước.

   Lịch sử dân tộc Việt Nam là một bản trường ca về sức mạnh con người. Dù ở bất kỳ thời đại nào, con người luôn được xác định là trung tâm, là “linh hồn” quyết định sự hưng vong của quốc gia và sự phát triển của xã hội.
   Ngay từ những triều đại thuở xưa, cha ông ta đã sớm nhận thức được vị thế tối thượng của con người. Chân lý “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” không chỉ là lời ca ngợi trí tuệ, mà là một chiến lược xây dựng đất nước. “Nguyên khí” chính là nhựa sống, là mạch máu; khí thịnh thì thế nước mạnh, khí suy thì vận nước khó lòng hưng khởi. Tư tưởng “lấy dân làm gốc”, “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc” đã tạo nên sức mạnh vô song để dân tộc ta vượt qua mọi bão táp của lịch sử. 
   Khẳng định vị thế tối thượng của con người trong sự nghiệp cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết một chân lý mang tầm vóc thời đại: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân”. Với Bác, con người là vốn quý nhất, là chủ thể trung tâm và là nguồn sức mạnh nội sinh vĩ đại nhất để kiến thiết, bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Quan điểm này đã xác lập một tư tưởng nhất quán: Con người vừa là mục tiêu cao cả nhất, vừa là động lực quyết định mọi thắng lợi của dân tộc.
   Bước vào kỷ nguyên vươn mình – thời khắc dân tộc ta đứng trước ngưỡng cửa của những vận hội lịch sử, vị thế của con người đã thoát ly khỏi vai trò của một nguồn lực thông thường để trở thành hạt nhân của mọi chiến lược bứt phá. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khi công nghệ có thể thay thế sức lao động nhưng không thể thay thế được bản lĩnh và trí tuệ, con người chính là “xung lực” then chốt quyết định năng lực cạnh tranh và sự bứt phá của quốc gia. Đảng ta đã nâng tầm tư tưởng này thành một triết lý phát triển bền vững khi khẳng định: “Phát triển con người là trung tâm, là chủ thể, là nguồn lực quan trọng nhất và là mục tiêu của sự phát triển”. Đây không chỉ là một khẩu hiệu hành động mà là một phép tính chiến lược sâu sắc, bởi con người chính là nguồn lực nội sinh vĩ đại để kiến tạo nên một vận hội mới.  Sự hội tụ giữa tinh hoa ngàn đời của cha ông và tư duy đột phá của kỷ nguyên số sẽ đúc kết nên một bản lĩnh Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đó chính là “đòn bẩy” chiến lược để biến khát vọng tự cường thành hiện thực hùng cường, đưa dân tộc ta vươn mình ra biển lớn với tâm thế chủ động và vị thế vững chãi trên trường quốc tế.
   Muốn tạo dựng một bản lĩnh Việt Nam xã hội chủ nghĩa, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được những con người xã hội chủ nghĩa. Đây là quy luật tất yếu đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định:





















   Tư tưởng cốt lõi này tiếp tục được kế thừa, nâng tầm trong các Nghị quyết của Đảng và Chính phủ, đặc biệt được cụ thể hóa mạnh mẽ trong văn kiện Đại hội lần thứ XIV. Tuy nhiên, con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình không chỉ hội tụ những phẩm chất, năng lực truyền thống, mà còn phải sở hữu khả năng thích ứng linh hoạt với những thay đổi của thời đại – đó chính là bản lĩnh và trí tuệ số. Đây không chỉ là thách thức của toàn xã hội mà còn là trọng trách cao cả của ngành giáo dục trong sự nghiệp trồng người nhằm bồi đắp và hình thành nên thế hệ con người xã hội chủ nghĩa mới. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Nếu không có thầy giáo dạy dỗ cho con em nhân dân, thì làm sao mà xây dựng xã hội chủ nghĩa được? Vì vậy nghề thầy giáo rất là quan trọng, rất là vẻ vang”. Chính vì vậy, để kiến tạo nên những con người xã hội chủ nghĩa, điều cốt yếu là phải để mỗi cá nhân được “nhúng mình” và “thẩm thấu” trọn vẹn những giá trị xã hội chủ nghĩa. Hành trình bồi đắp ấy phải được khởi nguồn từ gốc rễ, lấy gia đình là cốt lõi, nhà trường là nền tảng và hòa trong dòng chảy chung của toàn xã hội tạo nên một sự cộng hưởng giá trị xuyên suốt và bền bỉ. Ðể làm tròn sứ mệnh “trồng người” vẻ vang ấy, người thầy giáo trước hết phải là một giáo viên xã hội chủ nghĩa thực thụ, mang trong mình ánh sáng của niềm tin, ánh sáng của một trái tim rực cháy khát vọng cống hiến cho Đảng, cho đất nước, cho nhân dân. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ số phát triển với tốc độ vũ bão, kéo theo những thách thức đa chiều và sự thâm nhập của các luồng tư tưởng phức tạp, người thầy còn gánh vác trọng trách xây dựng cho học sinh những “hàng rào thép” tư tưởng vững chãi, quyết liệt đấu tranh chống lại mọi biểu hiện ‘tự diễn biến’, ‘tự chuyển hóa’. Sâu xa hơn tất thảy, đó chính là sứ mệnh thiêng liêng gìn giữ và thắp sáng vẹn nguyên “nguồn gen đỏ” – dòng máu của lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng và bản sắc dân tộc – để mạch nguồn tinh túy ấy mãi trường tồn, thấm đẫm trong huyết quản và trở thành kim chỉ nam soi đường cho mọi hành động của các thế hệ mai sau. 

   Theo quan điểm Mác-Lênin, con người xã hội chủ nghĩa là mẫu hình con người mới phát triển toàn diện, mang bản chất giai cấp công nhân với tâm thế làm chủ bản thân, xã hội và tự nhiên. Đây là những chủ thể thấm nhuần tinh thần tập thể, lao động sáng tạo, biết kết hợp nhuần nhuyễn chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế vô sản nhằm hướng tới mục tiêu cao cả nhất là giải phóng con người.
   Kế thừa và vận dụng sáng tạo những nguyên lý mang tính phổ quát của chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn cách mạng nước nhà, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cụ thể hóa chân dung con người xã hội chủ nghĩa bằng những chuẩn mực đạo đức và tác phong vô cùng gần gũi nhưng cũng đầy tinh tế. Trong tư tưởng của Bác, con người xã hội chủ nghĩa trước hết phải là những cá nhân mang trong mình đạo đức cách mạng trong sáng, coi đó là cái “gốc” bền vững của mọi hành động. Người nhấn mạnh rằng con người mới cần thấm nhuần sâu sắc tinh thần tập thể, luôn biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân và mang tâm thế làm chủ xã hội, làm chủ bản thân một cách tự giác. Đặc biệt, các đức tính Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư chính là thước đo đạo đức chuẩn mực nhất, giúp con người rèn luyện sự cao thượng và bản lĩnh vững vàng trước mọi thử thách của đời sống. Đi cùng với đó là lòng yêu nước nồng nàn gắn liền với tình đoàn kết quốc tế trong sáng, hòa quyện cùng ý chí dám nghĩ, dám làm và sẵn lòng gánh vác trách nhiệm trong sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa.

   Song hành cùng ánh sáng đạo đức, năng lực là yếu tố then chốt để con người thực sự trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Con người xã hội chủ nghĩa phải hình thành được tác phong lao động công nghiệp, làm việc có kế hoạch, có kỹ thuật và kỷ luật để đạt được năng suất cũng như hiệu quả cao nhất. Họ đồng thời phải là những người có tri thức và hiểu biết sâu sắc về quyền lợi cũng như nghĩa vụ để thực sự làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội và làm chủ chính bản thân mình. Việc không ngừng học tập, bồi dưỡng để tiếp thu tinh hoa văn hóa và khoa học kỹ thuật là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng những đòi hỏi khắt khe của thời đại. 
   Tóm lại, con người xã hội chủ nghĩa trong tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa đạo đức cách mạng trong sáng và năng lực thực tiễn vượt trội bởi “con người có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.















   Nếu lý luận là ánh sáng soi đường thì thực tiễn chính là thước đo nghiệt ngã nhất cho mọi mô hình phát triển. Sự kết hợp hài hòa giữa “Đức” và “Tài” trong tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là một lời giáo huấn đạo đức, mà thực sự là một quy luật sinh tồn của chế độ. Khi nhìn lại sự sụp đổ của mô hình chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô – một biến cố chính trị chấn động thế kỷ XX – chúng ta rút ra được những bài học đắt giá về việc xa rời những nguyên lý cốt lõi này. Trong 5 nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự đổ vỡ này thì 2 nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ nền tảng con người, một lần nữa khẳng định tầm quan trọng, sự cần thiết của yếu tố con người - chủ thể giữ gìn và phát triển chế độ.

   Trước hết, đó là bài học về sự xói mòn đạo đức, suy thoái phẩm chất con người XHCN trong nội bộ của Đảng Cộng sản Liên Xô. Trên thực tế, Đảng Cộng sản Liên Xô thời gian này chao đảo với nạn tham nhũng, cán bộ lãnh đạo suy thoái nặng nề về tư tưởng chính trị, phân chia bè phái, chạy chức chạy quyền, chế độ “cán bộ lãnh đạo suốt đời”, “những ông quan cách mạng”, “những đảng viên quý tộc” trở nên phổ biến, hình thành một đội ngũ nòng cốt đặc quyền trong Đảng. Đây chính là nguyên nhân khiến nhân dân mất niềm tin vào Đảng, là thời cơ không thể tốt hơn cho những kẻ cơ hội chui sâu, leo cao vào hàng ngũ lãnh đạo đất nước dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của “thành trì cách mạng kiên cố” của những người cộng sản. Chính sự mục ruỗng nhân cách, phẩm chất của con người xã hội chủ nghĩa là yếu tố then chốt dẫn đến sự sụp đổ của chế độ XHCN. Bài học thứ hai, đây là một bài học xương máu - đó là sự lệch hướng trong đường lối chỉ đạo của Đảng cộng sản Liên Xô khi không “lấy dân làm gốc”, tan vỡ “thế trận lòng dân”. Bên cạnh bài học về lỗ hổng về đạo đức thì sự thiếu hụt về “tài” cũng là một bài học không thể không kể đến của Đảng Cộng sản Liên Xô. Đây là bài học về sự trì trệ do chậm cải cách, không kịp thời làm chủ khoa học công nghệ. Sự trì trệ này là minh chứng rõ nhất cho việc nếu không bứt phá về trí tuệ, nếu con người xã hội chủ nghĩa không sở hữu năng lực thực tiễn vượt trội để làm chủ công nghệ thì sẽ bị lệch khỏi dòng chảy của thời đại.








   Trước “một bước lùi lịch sử” của phong trào cộng sản và công nhân toàn thế giới, Việt Nam đã làm gì để vững vàng bước qua giai đoạn khó khăn đó?
Việt Nam đã đứng vững và bước qua khủng hoảng khi kiên định đi theo con đường XHCN, khẳng định tính đúng đắn và giá trị trường tồn của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ những bài học xương máu ấy, mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội từ con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới không còn là một lựa chọn, mà là một mệnh lệnh thời đại. Chúng ta cần những con người không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị mà còn phải đủ tinh thông về trí tuệ để dẫn dắt công nghệ, đảm bảo cho đất nước không chỉ giữ vững được bản sắc mà còn tự tin vươn mình trong cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu. 

   Giữa thế giới vận động nhanh, đa chiều, nơi sức mạnh số đã trở thành xung lực cho mọi sự bứt phá, con người xã hội chủ nghĩa hôm nay không chỉ cần một trái tim rực lửa lý tưởng để giữ vững nền tảng đạo đức, mà còn phải sở hữu năng lực số tinh nhuệ. Chính tư duy độc lập, khả năng thích ứng linh hoạt và bản lĩnh làm chủ dòng chảy tri thức sẽ là “chìa khóa” để chúng ta hiện thực hóa khát vọng tự cường, đưa dân tộc vững vàng tiến xa trong môi trường số. Tầm nhìn chiến lược này đã được Đảng ta cụ thể hóa một cách mạnh mẽ thông qua hệ thống các văn kiện và nghị quyết mang tính thời đại.
Sự cụ thể hóa ấy trước hết được đặt nền móng vững chãi từ Nghị quyết 33-NQ/TW, văn kiện mang tầm vóc chiến lược về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Nghị quyết đưa ra quan điểm “Xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, với 7 đặc tính cơ bản: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo” và đặt ra nhiệm vụ “Chăm lo xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, trọng tâm là bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống và nhân cách”. Đây là những giá trị mang tính bền vững, giúp con người XHCN giữ vững bản sắc dân tộc, không bị “hòa tan” hay lệch lạc tư tưởng trước những tác động phức tạp của toàn cầu hóa và không gian mạng.

   Nếu Nghị quyết 33-NQ/TW đã đặt những viên gạch nền móng về hệ giá trị chuẩn mực, thì Đại hội XIV của Đảng chính là luồng sáng mới, nâng tầm những giá trị ấy trở thành sức mạnh nội sinh để dân tộc bứt phá trong kỷ nguyên số. Đảng xác định rõ, nếu trước đây chúng ta tập trung vào việc hình thành các giá trị chuẩn mực, thì nay, trọng tâm chính là biến những giá trị ấy thành sức mạnh nội sinh để mỗi cá nhân có thể tự tin làm chủ vận mệnh của mình và của đất nước trong không gian số.

   Thứ nhất, về xây dựng và phát triển con người; chấn hưng đạo đức xã hội, xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá và con người Việt Nam. Đảng ta tiếp tục khẳng định con người là trung tâm, là chủ thể, là nguồn lực chủ yếu và cũng là mục tiêu duy nhất của sự phát triển. Việc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phải gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa giá trị truyền thống và hiện đại, dựa trên 8 chuẩn mực cốt lõi: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo. Bên cạnh đó, Đảng ta đặt ra nhiệm vụ trọng tâm là chấn hưng đạo đức xã hội, kiên quyết chống lại sự suy thoái về tư tưởng chính trị, lối sống, đồng thời khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong mỗi công dân.

   Thứ hai, về phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo. Khoa học và công nghệ, cùng với giáo dục và đào tạo, được quán triệt là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng suất quốc gia trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đầu tư cho nhân lực khoa học công nghệ chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững, trực tiếp nâng tầm trí tuệ và sức mạnh dân tộc. Trong kỷ nguyên số, giáo dục phải đổi mới căn bản và toàn diện từ mục tiêu đến phương thức theo hướng hiện đại, hội nhập nhưng vẫn phải giữ vững bản sắc dân tộc.
Từ những định hướng chiến lược của Trung ương, Hải Phòng đã cụ thể hóa mục tiêu xây dựng con người xã hội chủ nghĩa thành một lộ trình hành động xuyên suốt thông qua Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14/01/2026 xác lập hệ giá trị chuẩn mực của người dân thành phố Cảng trong kỷ nguyên mới. Quyết tâm chính trị đó còn được hiện thực hóa mạnh mẽ thông qua Đề án số 04-ĐA/TU, ngày 14/01/2026. Chính sự kết tinh chặt chẽ giữa hệ giá trị tư tưởng của Nghị quyết 05 và định hướng thực tiễn của Đề án 04 đã tạo nên một hệ sinh thái giáo dục toàn diện, nơi mỗi “hạt giống” xã hội chủ nghĩa được nuôi dưỡng để sẵn sàng vươn mình cùng đất nước.
   Lan tỏa mạnh mẽ từ tầm vóc của Thành phố, tinh thần đổi mới và khát vọng xây dựng con người xã hội chủ nghĩa đã thấm sâu vào tư duy, hành động của từng chi bộ, từng đảng viên tại địa phương. Ngày 30/3/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ Phường Ngô Quyền đã ban hành Chương trình hành động Số 17-CTr/ĐU nhằm cụ thể hóa các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ, giải pháp của Đề án số 04-ĐA/TU và Nghị quyết số 05-NQ/TU. Trong đó chủ trương tập trung xây dựng 10 mô hình và mô hình “Trường học xã hội chủ nghĩa” được xác định là nhiệm vụ trọng tâm để hình thành thế hệ chủ nhân tương lai vừa có tài, vừa có đức.

   Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của Đại hội XIV về một kỷ nguyên vươn mình, hòa cùng quyết tâm chính trị của thành phố Hải Phòng và phường Ngô Quyền, một yêu cầu được đặt ra ngày càng rõ ràng: Xây dựng con người xã hội chủ nghĩa phải bắt đầu từ nhà trường, từ những lớp học cụ thể. Sứ mệnh ấy đặt lên vai người thầy trọng trách không chỉ trao truyền tri thức, mà còn là người thắp lửa lý tưởng và định hướng giá trị cho thế hệ tương lai. Trong dòng chảy ấy, công nghệ trở thành “đôi cánh” để mỗi giờ học là một nhịp cầu kết nối, kiến tạo nên những công dân vừa có phẩm chất, vừa có năng lực cho thời kỳ mới. Chính từ những trăn trở bên bục giảng và khát vọng nảy mầm qua từng trang giáo án, chúng ta mới thấu cảm rõ nét hơn về thực tại. Nhìn vào bức tranh giáo dục hôm nay, có thể thấy hành trình xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa đang diễn ra trong một bối cảnh đầy hứa hẹn nhưng cũng không ít thách thức.








   Hành trình xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc không phải là một cuộc hành trình đơn độc hay bắt đầu từ con số không. Trái lại, chúng ta đang đứng trên một bệ phóng vô cùng vững chãi, nơi những giá trị lịch sử và khát vọng thời đại cùng cộng hưởng để tạo nên một vận hội mới.
   Trước hết, thuận lợi lớn nhất và cũng là nguồn nội lực bền bỉ nhất chính là “nguồn gen đỏ” rực cháy trong mỗi con người Việt Nam. Đó không chỉ là lòng yêu nước nồng nàn, mà là một loại "mã định danh" tinh thần được hun đúc qua hàng nghìn năm văn hiến. Lòng tự tôn dân tộc và ý chí tự cường đã thấm sâu vào máu thịt, biến thành một "hệ miễn dịch" tự nhiên giúp thế hệ trẻ dễ dàng thấu cảm và tiếp nhận những giá trị đạo đức cách mạng cao đẹp. Chính nguồn gen quý báu này là bệ đỡ quan trọng nhất, đảm bảo rằng dù thế giới có vận động đa chiều đến đâu, bản sắc con người xã hội chủ nghĩa vẫn luôn có mảnh đất màu mỡ để bén rễ và vươn tầm.
   Tiếp nối nguồn nội lực ấy chính là sự soi đường của những quyết sách mang tầm vóc lịch sử. Chúng ta bước vào giai đoạn này với một hành lang thực tiễn minh bạch và nhất quán. Những định hướng chiến lược từ Đại hội XIV và các chương trình hành động cụ thể của địa phương không còn là những con chữ khô khan trên văn bản, mà đã trở thành kim chỉ nam rực sáng. Sự đồng bộ từ tư duy đến hành động của các cấp chính quyền đã tạo ra một môi trường thuận lợi, giúp mỗi nhà giáo chúng ta vững vàng tiến bước trên lộ trình đã được định hình rõ nét, đưa khát vọng vươn mình của dân tộc tiệm cận với hiện thực.
   Và hơn hết, chúng ta luôn tin rằng người giáo viên như những con người được lựa chọn để thực hiện sứ mệnh cao cả này. Được tôi luyện trong môi trường sư phạm giàu tính nhân văn, thường xuyên thấm nhuần lý tưởng cách mạng qua các đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, mỗi nhà giáo không chỉ được bồi đắp về trí tuệ mà còn được “thắp lửa” về tâm hồn. Họ ý thức được sâu sắc trọng trách “trồng người” không chỉ truyền thụ tri thức bằng tư duy mà còn bằng cả trái tim rực lửa lý tưởng. Đây là nhân tố then chốt để người giáo viên trở thành người truyền lửa thực thụ, sẵn sàng lan tỏa ánh sáng niềm tin và khơi dậy khát vọng cống hiến cho thế hệ học sinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Bước vào kỷ nguyên vươn mình với sức mạnh số là xung lực chính, hành trình xây dựng con người xã hội chủ nghĩa không chỉ là những bước chân thuận chiều mà còn là cuộc đối đầu trực diện với những thách thức mang tính thời đại.

   Thứ nhất, thách thức khách quan đến từ sự bủa vây của các luồng thông tin xấu độc. Trong thế giới phẳng, những thế lực thù địch và tội phạm mạng không ngừng dùng công nghệ để tấn công trực diện vào nhận thức. Đặc biệt, với đối tượng học sinh còn non nớt, chúng thấu hiểu tâm lý tò mò, thích khám phá cái mới để giăng ra những cạm bẫy vô hình. Các em dễ dàng bị cuốn vào những trào lưu lệch lạc, những video mang nội dung bạo lực hay lối sống hưởng thụ thái quá. Nguy hiểm hơn, tội phạm mạng thường lợi dụng sự thiếu kinh nghiệm của trẻ em để thực hiện các hành vi lừa đảo, lôi kéo vào tệ nạn. Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức, lối sống mà còn gây tác động lâu dài đến quá trình hình thành nhân cách của thế hệ trẻ.

   Thứ hai, thách thức chủ quan nằm ở sự dễ lệ thuộc và nguy cơ đánh mất bản sắc trước sức hấp dẫn của công nghệ. Vì công nghệ quá tiện ích, mang lại câu trả lời cho mọi vấn đề chỉ sau một cú chạm, nên một bộ phận học sinh đang rơi vào tình trạng ỷ lại, lười tư duy và giảm sút khả năng tự rèn luyện. Khi quá phụ thuộc vào các công cụ số, con người dễ dàng bị "hòa tan" trong một hệ sinh thái thông tin chung, dẫn đến sự xói mòn về những giá trị truyền thống và bản sắc cá nhân. Nếu không có bản lĩnh để làm chủ công cụ, học sinh dễ trở thành những “công dân ảo” thiếu sức đề kháng tinh thần, nơi lý tưởng và đạo đức bị thay thế bằng những giá trị thực dụng hời hợt.




























   Hành trình xây dựng con người xã hội chủ nghĩa nếu không vượt qua “cơn sóng dữ” của kỷ nguyên số sẽ đối mặt với những hệ lụy sâu sắc: không chỉ tụt hậu về tri thức mà còn bị xói mòn từ bên trong, làm lung lay hệ giá trị đạo đức và phai nhạt niềm tự hào dân tộc. Hệ lụy đau lòng nhất chính là sự hình thành một bộ phận thế hệ trẻ mang tư duy “lạc gốc”. Có những cá nhân được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục nước nhà, được tạo điều kiện đi du học để mở mang trí tuệ, nhưng lại nhanh chóng bị luồng văn hóa ngoại lai độc hại tiêm nhiễm. Thay vì mang tri thức về phụng sự Tổ quốc, họ lại quay lưng với lịch sử, dùng tư duy phiến diện để phủ nhận những thành quả cách mạng của cha ông, biến mình thành những quân cờ trong các chiến dịch truyền thông xuyên tạc. Minh chứng điển hình là trường hợp của Phan Kim Khánh vào năm 2017 – một sinh viên từng nhận được nhiều kỳ vọng nhưng lại sớm sa ngã, trở thành “con tốt” cho tổ chức phản động Việt Tân, dùng ngòi bút để xuyên tạc chính quyền. Hay gần đây nhất, vào tháng 8 năm 2025, dư luận lại một lần nữa bàng hoàng trước vụ việc 18 du học sinh Việt Nam tại Anh bị lôi kéo tham gia vào các diễn đàn có khuynh hướng “cách mạng màu”, cổ xúy cho những tư tưởng cực đoan chống phá Nhà nước. Đáng báo động hơn là sự lệch lạc trong nhận thức của một bộ phận người trẻ ngay trên không gian mạng. Trong khi cả dân tộc đang hòa chung niềm tự hào rực rỡ của những ngày lễ trọng đại như 30/4, thì lại có người thậm chí đang là một gương mặt trẻ, một phát thanh viên đài truyền hình viết lên mạng xã hội những dòng trạng thái vô cảm như “thấy phiền”, “miễn tự hào”; hay ngay trong ngày mùng 2/9 cả đất nước đang tưng bừng chào đón ngày hội non sống thì bạn trẻ đã từng đạt vòng nguyệt quế của cuộc thi Đường lên đỉnh Olympia lại bày tỏ công khai trạng thái quay lưng, vô ơn với đất nước, mơ mộng cuộc sống hão huyền nơi xứ người.



    Khi con người ta quá lệ thuộc vào các giá trị ảo, dễ bị hòa tan trong dòng chảy thực dụng, họ sẽ mất đi “hệ miễn dịch” tư tưởng, trở nên bạc nhược trước các cám dỗ và dễ dàng chối bỏ cội nguồn chỉ để chạy theo những ảo ảnh nhất thời. Chính những dẫn chứng đau xót này là hồi chuông cảnh báo mãnh liệt nhất:
Nếu nhà trường và mỗi giáo viên không kịp thời định hướng, không đủ bản lĩnh để bảo vệ và khơi dậy niềm tự tôn dân tộc cho học sinh, chúng ta sẽ để mất đi những chủ nhân tương lai - những con người xã hội chủ nghĩa đang trong hành trình hình thành lý tưởng, rơi vào tay những thế lực đen tối của kỷ nguyên số.












   Đứng trước những thách thức nghiệt ngã của kỷ nguyên số, chúng ta không chọn cách né tránh mà chọn cách đối đầu bằng bản lĩnh và tình yêu nghề. Đối với ngành giáo dục cần xác định việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa phải được cụ thể hóa qua hai nhịp cầu cốt lõi: nuôi dưỡng tâm hồn và nâng tầm trí tuệ.       Nuôi dưỡng khát vọng cống hiến thông qua xây dựng “gốc rễ” phẩm chất con người XHCN. Trong những năm qua, ngành Giáo dục đã chú trọng xây dựng môi trường giáo dục toàn diện nhằm bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu nước, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần nhân ái và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng, xã hội. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành lý tưởng sống đẹp và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ. 
















   Việc giáo dục lòng yêu nước không chỉ được thực hiện thông qua các bài học lý luận mà còn được cụ thể hóa bằng những hoạt động gần gũi, thiết thực trong đời sống học đường. Từ việc giáo dục học sinh biết yêu thương gia đình, kính trọng ông bà, cha mẹ, biết sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn đến việc tham gia các hoạt động thiện nguyện, tri ân và phục vụ cộng đồng, tất cả đều góp phần nuôi dưỡng tình cảm nhân văn và ý thức trách nhiệm công dân. 
Song song với đó, các cơ sở giáo dục ngày càng chú trọng lồng ghép giáo dục truyền thống dân tộc, lịch sử cách mạng và giá trị văn hóa Việt Nam trong từng môn học, hoạt động trải nghiệm và sinh hoạt tập thể. Những hoạt động như tổ chức lễ tri ân, sinh hoạt dưới cờ, chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, tham quan các khu di tích lịch sử, “địa chỉ đỏ” đã giúp học sinh có điều kiện tiếp cận trực tiếp với những giá trị lịch sử, từ đó bồi đắp niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.  
















   Thông qua các hoạt động giáo dục toàn diện ấy, học sinh không chỉ được trang bị tri thức mà còn từng bước hình thành bản lĩnh, hệ giá trị sống đúng đắn và tinh thần trách nhiệm, khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước. Xét dưới góc độ triết học Mác-Lênin, giải pháp này vận dụng triệt để mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức: Vật chất là cơ sở quyết định, còn ý thức là động lực dẫn dắt. Nếu Giải pháp 1 đã tập trung vào việc dùng thực tại khách quan (môi trường, di tích, thực tiễn) để hình thành nên ý thức xã hội chủ nghĩa, thì khi ý thức ấy nắm bắt đúng các quy luật, nó sẽ tác động ngược trở lại thực tại, tạo nên những bước chuyển đột phá trong hoạt động thực tiễn, giúp con người cải tạo hiện thực một cách hiệu quả và sáng tạo.

   Để hiện thực hóa sức mạnh dẫn dắt đó trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, con người XHCN không chỉ dừng lại ở lòng nhiệt huyết đơn thuần bởi có khát vọng mà không có năng lực “tạo nên giá trị” thì đó chỉ là ước mộng xa vời. Vì vậy mà ngành Giáo dục ngày càng phải chú trọng bồi đắp bản lĩnh và trí tuệ cho học sinh để hình thành năng lực của những người làm chủ tương lai. Trong kỷ nguyên số, năng lực chính là “đôi cánh” để học sinh bay cao, để thỏa sức với đam mê và khát vọng cống hiến. Để làm được điều đó, nhà trường luôn tích cực đổi mới các phương pháp dạy học, chuyển mình từ lối truyền thụ một chiều sang tạo dựng không gian để học sinh thực sự là những chủ thể của tri thức. Trong hành trình này, giáo viên chỉ đóng vai trò là người định hướng, người khơi gợi vấn đề, còn chính các em sẽ là người trực tiếp trải nghiệm và khám phá. Các hoạt động giáo dục STEM, STEAM, nghiên cứu khoa học, lập trình, lắp ráp robot hay các dự án học tập liên môn ngày càng được triển khai rộng rãi, giúp học sinh rèn luyện tư duy logic, kỹ năng hợp tác, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Đồng thời, giáo viên cũng tăng cường xây dựng các không gian học tập số, diễn đàn tương tác và môi trường học tập mở để học sinh có cơ hội trao đổi ý tưởng, thảo luận, phản biện và chia sẻ sản phẩm học tập một cách chủ động, tích cực. Định hướng học sinh sử dụng trí tuệ nhân tạo để mô phỏng những ý tưởng sáng tạo, hỗ trợ quá trình nghiên cứu và thiết kế sản phẩm, đồng thời khuyến khích các em dùng chính đôi tay và tư duy của mình để hiện thực hóa những ý tưởng ấy thành các giá trị thiết thực trong học tập và đời sống.  

















   Trên hành trình giáo dục ấy, có thể nhận ra rằng giữa dòng chảy mạnh mẽ của kỷ nguyên số, điều còn đọng lại để dẫn lối cho học sinh không phải là những thuật toán vô tri, mà chính là ánh sáng của niềm tin và nhịp đập từ trái tim người thầy. Chính trái tim nóng hổi luôn dạt dào nhựa sống và khát khao cống hiến của những người thầy giáo XHCN là ngọn lửa soi đường cho nhiều thế hệ học sinh trên hành trình vươn tới những giá trị của con người XHCN. 
   Và khi nói đến trái tim rực cháy khát vọng ấy, người ta luôn nhớ đến hình ảnh người anh hùng Danko – người đã “xé toang lồng ngực” lấy trái tim của mình làm ngọn lửa rực cháy, soi đường cho bộ tộc vượt qua rừng thẳm. Ánh sáng từ trái tim Danko đó không chỉ là ánh sáng của lòng quả cảm mà còn là ánh sáng của lý tưởng sống vì cộng đồng, của nhiệt huyết và đam mê cống hiến. Nếu khu rừng cổ đại của Danko là bóng tối của sự lạc lối, thì “khu rừng” của kỷ nguyên 4.0 hôm nay chính là sự bủa vây của những luồng văn hóa độc hại và sự nhiễu loạn thông tin. Trong bối cảnh ấy, đội ngũ nhà giáo hôm nay cần trở thành những “Danko thời đại mới”, mang trong mình trí tuệ, trách nhiệm và trái tim cháy bỏng lý tưởng được soi rọi bởi ánh sáng chân lý của Đảng Cộng sản Việt Nam; lấy tình yêu nghề, yêu người và bản lĩnh sư phạm làm ngọn đuốc soi đường, giúp học sinh vững vàng trước những cạm bẫy của thế giới ảo, của lối sống vô cảm, ích kỷ và hưởng thụ. Để rồi, mỗi học sinh bước ra từ mái trường sẽ trở thành những công dân có ích, biết trân trọng cội nguồn, có đủ sức lực và trí tuệ để đóng góp cho hành trình phát triển và vươn mình của đất nước./.


































TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2014), Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
4. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 5, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
5. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh Toàn tập, tập 10, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2019), Luật Giáo dục, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
7. Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định số 131/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2022–2025, định hướng đến năm 2030”.

Cuộc thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng Lần thứ 5 là hoạt động trọng yếu nhằm khẳng định niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lê Nin, vào con đường xã hội chủ nghĩa của Việt Nam. Đây là cơ hội để các cán bộ, đảng viên, trí thức, giáo viên và nhân dân bày tỏ sự kiên định với tư tưởng Hồ Chí Minh. Bài viết này nhấn mạnh đặc biệt vai trò của ngành giáo dục, những người thầy cô trong việc truyền thừa và phát triển tư tưởng này cho thế hệ tiếp theo, trong bối cảnh nhiều thách thức của kỷ nguyên số.